ĐỔI MỚI PHƯƠNG PHÁP GIẢNG DẠY LÝ LUẬN LÀ NHIỆM VỤ TRỌNG TÂM Ở TRƯỜNG CHÍNH TRỊ TỈNH GIA LAI

15/03/2016
TS. Nguyễn Thái Bình- TUV-Hiệu trưởng
 
     Công tác giáo dục lý luận chính trị là một bộ phận của công tác tư tưởng, công tác tổ chức cán bộ, có vai trò rất quan trọng đối với sự nghiệp cách mạng. C. Mác đã chỉ rõ: “ Vũ khí của sự phê phán cố nhiên không thể thay thế được sự phê phán của vũ khí, lực lượng vật chất chỉ có thể bị đánh đổ bằng lực lượng vật chất; nhưng lý luận cũng sẽ trở thành lực lượng vật chất, một khi nó thâm nhập vào quần chúng” . V.I. Lênin thường nhấn mạnh : “ không có lý luận cách mạng thì cũng không thể có phong trào cách mạng” và “ chỉ Đảng nào được một lý luận tiên phong hướng dẫn thì mới có khả năng làm tròn vai trò chiến sỹ tiền phong” . Đến khi giai cấp vô sản bước lên vũ đài chính trị, lãnh tụ Lênin đã từng khẳng định: Trong lịch sử, chưa hề có giai cấp nào giành được quyền thống trị, nếu nó không đào tạo được ra trong hàng ngũ của mình những lãnh tụ chính trị, những đại biểu tiền phong có đủ khả năng tổ chức và lãnh đạo phong trào”. Sinh thời Bác Hồ đã nhiều lần căn dặn “ Muôn việc thành công hay thất bại đều do cán bộ tốt hay kém mà nên”, “cán bộ là cái gốc của mọi công việc. Vì vậy, huấn luyện cán bộ là công việc gốc của Đảng”. 
 
     Hiện nay, Ðảng và Nhà nước đang xây dựng xã hội học tập đây là một chủ trương lớn, đúng đắn của Ðảng và Nhà nước ta. Xã hội học tập là một cơ sở tạo nguồn nhân lực có kỹ thuật, tri thức cao phục vụ CNH, HÐH đất nước. Xã hội học tập đòi hỏi sự học tập thường xuyên, liên tục, suốt đời. Trong xã hội đó, thì trước hết phải xây dựng cán bộ, công chức nhà nước theo mô hình học tập, để xây dựng chính đảng theo mô hình học tập như thế không chỉ thúc đẩy nhu cầu học tập của toàn đảng, toàn dân, qua đó nâng cao năng lực cầm quyền của cán bộ các cấp, thực hiện tốt hơn yêu cầu cầm quyền của đội ngũ cán bộ.
 
2.JPG
(PGS TS. Trương Thị Thông, Phó Giám đốc Học viện chủ trì buổi làm việc tại trường Chính trị tỉnh Gia Lai)

     Chúng ta phải nhận thấy rằng, tầm nhìn, tri thức và năng lực của đội ngũ của chúng ta vẫn còn nhiều điểm chưa thích ứng với tình hình mới, giai đoạn mới, nhiệm vụ mới. Những hiện tượng như khi thực hiện chương trình nông thôn mới mà không hiểu tiến trình và quy luật phát triển của nông nghiêp, nông dân, nông thôn trong bối cảnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa của đất nước, thực hiện hội nhập kinh tế quốc tế mà không nắm vững giao dịch kinh tế quốc tế, thương mại quốc tế và ngoại ngữ (tiếng anh),  thực hiện chính phủ điện tử mà không biết sử dụng máy tính, mạng Internet, xây dựng nhà nước bằng pháp quyền XHCN mà không am hiểu luật pháp vẫn còn tương đối phổ biến, một số cán bộ bằng lòng với kiến thức và kinh nghiệm hiện có, ít học tập nghiên cứu, dấn đến tình trạng suy yếu về tri thức và lý luận. Vì vậy, chúng ta phải đặt công tác xây dựng đội ngũ cán bộ theo mô hình học tập lên vị trí hàng đầu, lấy thực hiện công tác bồi dưỡng cán bộ lãnh đạo của đảng làm trọng điểm, triển khai công tác bồi dưỡng cập nhật kiến thức hàng năm cho cán bộ  theo đối tượng, giải quyết có hiệu quả vấn đề “khủng hoảng tri thức” và khủng hoảng bản lĩnh” đang tồn tại trong đội ngũ cán bộ, nâng cao phẩm chất cầm quyền và bản lĩnh cầm quyền của cán bộ các cấp một cách toàn diện. Để đạt được những mục tiêu trên, trong giảng dạy nhà trường đã xác định rõ cần đổi mới phương pháp theo hướng sau:
 
     Thứ nhất là:  Nhiệm vụ trung tâm chính trị của trường Chính trị là đào tạo những người cán  bộ tốt, công dân tốt, cho tỉnh nhà thông qua việc dạy và học. Vì vậy, đổi mới phương pháp giảng dạy luôn là yêu cầu và nhiệm vụ của người giảng viên, nhất là trong giai đoạn hiện nay, đổi mới phương pháp dạy học có ý nghĩa như một cuộc cách mạng về phương pháp. Cuộc cách mạng này sẽ mang lại sức sống mới cho giáo dục, trong đó có giáo dục lý luận nhằm đáp ứng yêu cầu của thời đại mới.
 
     Thứ hai là, Đổi mới phương pháp giảng dạy là nhằm khắc phục những hạn chế trong giảng dạy. Lâu nay, việc giảng dạy lý luận của chúng ta hầu như lên lớp nặng về thầy đọc, trò ghi, chưa thực sự gây hứng thú và phát huy tính tích cực, chủ động của người học. Đổi mới phương pháp giảng dạy đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa giảng viên và học viên, trong đó, giảng viên giữ vai trò chủ đạo, khoa học chính trị gữi vai trò trung tâm. Vì thế, đổi mới phương pháp giảng dạy đối với giảng viên lý luận chính trị cần thực hiện các vấn đề sau:

      Một là : giảng viên phải thực sự là người tâm huyết với nghề nghiệp và có phông kiến thức sâu rộng. Để đổi mới phương pháp giảng dạy lý luận có kết quả, trước hết mỗi giảng viên phải tự nhìn lại mình về kiến thức chuyên ngành, liên ngành và phương pháp giảng dạy, rút kinh nghiệm đồng thời phải bổ sung những phần còn yếu, còn thiếu. Mỗi giảng viên phải tự mình ý thức việc tự học để không ngừng nâng cao hiểu biết, trau dồi về chuyên môn nghiệp vụ; ngoài chuyên ngành của mình phải có phông kiến thức rộng, ít nhất cũng phải nắm vững các bộ môn khoa học Mac- Lênin; và khoa học liên ngành; giữa các bộ môn đó có mối quan hệ khăng khít, gắn bó chặt chẽ với nhau, bổ sung, hỗ trợ cho nhau trong mỗi bài giảng. Nhất là phải nắm chắc triết học Mác – Lênin, bởi triết học trang bị thế giới quan, nhân sinh quan, phép biện chứng, phương pháp luận khoa học…giúp cho giảng viên soạn và trình bày bài giảng có hệ thống logíc và giàu sức thuyết phục. Có kiến thức rộng, giảng viên cần phải đầu tư chiều sâu cho chuyên ngành của mình giảng dạy. Người giảng viên thực sự yêu nghề luôn chịu khó học tập cầu tiến bộ, luôn dành tâm sức cho bài giảng. Trước mỗi buổi dạy, tiết dạy họ luôn trăn trở nên sử dụng những phương pháp nào cho bài giảng và sau đó tự rút kinh nghiệm, nhằm không ngừng hoàn thiện nghề nghiệp của mình.
 
      Hai, giảng dạy các môn lý luận Mác – Lênin nhất thiết phải liên hệ với thực tiễn, gắn liền lý luận với thực tiễn. Bài giảng muốn sinh động giàu sức thuyết phục, giảng viên cần phải liên hệ với thực tiễn của thế giới, của đất nước; của địa phương; của bản thân mỗi học viên. Về sự liên hệ này tuỳ thuộc vào khả năng của mỗi giảng viên, có thể giảng viên tự liên hệ trong bài giảng và chỉ cho học viên thấy rõ điều đó được thể hiện trong thực tế cuộc sống. Về thực tiễn thì các học viên trường Chính trị vô cùng phong phú, vì thế giảng viên có thể gợi mở, đàm thoại với học viên, dẫn ra những thực tiễn của địa phương, đất nước hay cá nhân và từ đó khái quát làm sáng tỏ về mặt lý luận. Theo chúng tôi, một trong những nguyên nhân dẫ đến kết quả đào tạo chưa cao là do phương pháp giảng dạy của chúng ta chưa chú trọng liên hệ với thực tiễn. Vì thế, sau khi học viên  tốt nghiệp ra trường phần lớn chưa biết vận dụng lý luận đã học vào trong thực tiễn công tác của địa phương, cũng như của bản thân mình. Các bộ môn lý luận Mác – Lênin có mặt trong tất cả các lĩnh vực của cuộc sống, từ vấn đề nhỏ nhặt nhất trong sinh hoạt đời thường đến những vấn đề trọng đại của đất nước. Vì thế, một trong những vấn đề đổi mới phương pháp giảng dạy lý luận ở trường Chính trị nhất thiết phải chú trọng liên hệ với thực tiễn mới nâng cao được chất lượng, hiệu quả đào tạo.
 
       Ba, Giảng viên phải nắm được đối tượng học viên và cơ sở vật chất, trang thiết bị phục vụ giảng dạy. Khi được khoa, trường phân công đến giảng dạy tại một lớp nào đó, giảng viên cần có sự liên hệ với phòng Tổ chức-Hành chính-Quản trị của trường Chính trị tìm hiểu và nắm được cụ thể đối tượng của lớp học, cơ sở vật chất, thiết bị phục vụ giảng dạy. Trên cơ sở đó, giảng viên chủ động có kế hoạch cho từng bài giảng, tiết giảng sẽ sử dụng những phương pháp nào, thiết bị gì cho phù hợp thì sẽ đạt được hiệu quả cao. Hiện nay, các lớp học viên không phải đều tập trung về trường mà có thể học tại các trung tâm Chính trị của huyện, thị. Thành phố. Mặt khác, đối tượng học viên trường Chính trị không thuần nhất như sinh viên trường đại học, cao đẳng. Do đó, nắm được đối tượng học viên sẽ giúp cho giảng viên chủ động phối hợp các phương pháp và sử dụng thiết bị dạy học phù hợp để đạt hiệu quả tối ưu.

       Theo chúng tôi, không có một phương pháp dạy học nào tối ưu cho tất cả mọi người, vì dạy học vừa là khoa học vừa là nghệ thuật. Khoa học ở chỗ giảng viên phải bảo đảm nội dung, chương trình, mục tiêu đào tạo… nghệ thuật là giảng viên phải tuỳ theo đối tượng, tình hình cụ thể của lớp học mà có cách thức giảng dạy đáp ứng yêu cầu, đạt chất lượng, hiệu quả cao. Vì thế, đổi mới phương pháp giảng dạy phụ thuộc vào bản thân mỗi giảng viên chứ không ngồi chờ cấp trên nghĩ ra. Nhất là trong giai đoạn hiện nay, mỗi giảng viên phải chủ động suy nghĩ tìm tòi, đổi mới phương pháp giảng dạy, nâng cao chất lượng, hiệu quả. Nếu giảng viên không quan tâm chú trọng đổi mới phương pháp giảng dạy là tự đào thải mình.

      Bốn tư, Một trong những yêu cầu cấp thiết hiện nay đối với giảng viên lý luận chính trị là phải sử dụng các phương tiện kỹ thuật trong nghiên cứu và giảng dạy. Các phương tiện đó bao gồm: Vi tính, radio, ghi âm, vidio, đèn chiếu, chiếu phim…Các phương tiện này nhằm bổ sung và làm phong phú thêm cho những nội dung của bài giảng; thay đổi cách học và phương pháp học, tạo sự hứng thú, kích thích tìm tòi, đi sâu nghiên cứu của học viên. Làm cho học viên phát huy được tính chủ động, sáng tạo. Sử dụng các phương tiện kỹ thuật nhằm thay đổi phương pháp dạy chay, học chay; giúp học viên tiếp cận được khoa học kỹ thuật, gợi mở cho những người làm công tác xã hội gắn lý luận với thực tiễn, gắn học với hành. Đây là một trong những phương pháp mà người giảng viên phải thực hiện trong đổi mới phương pháp giảng lý luận. Trước sự phát triển mạnh mẽ của khoa học, công nghệ hiện đại, sự bùng nổ của công nghệ thông tin, giảng viên phải sử dụng thành tạo vi tính. Đây là một trong những phương tiện hỗ trợ đắc lực, có hiệu quả cho việc đổi mới phương pháp giảng dạy của giảng viên. Vi tính giúp cho giảng viên soạn bài giảng PoWer Point, giới thiệu giáo trình, tài liệu tham khảo, hình ảnh hay thước phim minh hoạ…Tuy nhiên, chúng ta cũng không nên lạm dụng vi tính trong giảng dạy và xem nó như là cái mốt, và coi đó là toàn bộ sự đổi mới phương pháp dạy học.

      Năm là, Đổi mới phương pháp giảng dạy cần gắn liền với nghiên cứu khoa học. Người giảng viên trường Chính trị cần chú trọng nghiên cứu khoa học và xem đây là một nhiệm vụ không thể thiếu trong đổi mới phương pháp. Theo chúng tôi, một trong những nguyên nhân của việc đổi mới phương pháp dạy học theo lối cũ là do giảng viên chưa thực sự chịu khó nghiên cứu khoa học. Nghiên cứu khoa học là động lực thúc đẩy say mê nghề nghiệp, giúp cho giảng viên làm chủ được tri thức trên cơ sở độc lập suy nghĩ, sáng tạo, biết vận dụng tri thức vào bài giảng cũng như thực tiễn cuộc sống. Mỗi bài viết, mỗi vấn đề nghiên cứu đòi hỏi giảng viên phải vạch ra đề cương, đọc những tài liệu liên quan…vì thế, giảng viên có quá trình tích luỹ về lượng để biến đổi về chất; tri thức ngày càng được mở rộng và chuyên sâu. Giảng viên sẽ thực sự chủ động trước mọi vấn đề đặt ra và sẽ kết hợp tốt, sử dụng nhuần nhuyễn các phương pháp trong mỗi giờ giảng để nâng cao kết quả đào tạo, bồi dưỡng, cập nhật kiến thức cho học viên.

     Sáu là, Xêmina, đổi mới phương pháp giảng dạy nhằm thực hiện “Biến quá trình đào tạo thành tự đào tạo”. Vì thế giảng viên cần coi trọng và tăng cường thực hiện xêmina của học viên. Đây là một vấn đề quan trọng, thiết thực cho đổi mới phương pháp của giảng viên, vì thông qua xêmina học viên có điều kiện trực tiếp trao đổi, thảo luận đưa ra những chính kiến của mình cả về lý luận và thực tiễn; cả những vấn đề đúng và chưa đúng…Thông qua xêmina, giảng viên kiểm nghiệm được học viên đã nắm được bài giảng đến mức độ nào; phương pháp giảng dạy của giảng viên đã đạt được hiệu quả hay không? Kiến thức của giảng viên còn có chỗ nào chưa thật vững để tự mình điều chỉnh bổ sung. Thực hiện xêmina, giảng viên nên chọn một học viên học lực khá, có khả năng điều hành giao cho họ tự thảo luận, giảng viên là người trọng tài, nghe các ý kiến phát biểu, tổng hợp và giải đáp khi học viên thảo luận đưa ra các ý kiến không phân thắng bại. Thực hiện tốt xêmina buộc học viên phải đọc tài liệu, nghiên cứu chuyên đề, chuẩn bị báo cáo, từ đó sẽ tạo nên động lực và hứng thú của người học, giúp cho họ nắm vững được lý luận đã được trang bị trong các bài giảng, vận dụng vào thực tiễn được tốt và có hiệu quả.

      Bảy là, Phải bảo đảm tính Đảng, tính khoa học trong giảng dạy các môn lý luận. Đổi mới phương pháp giảng dạy lý luận Chính trị mang tính đặc thù, đổi mới song phải luôn luôn bảo đảm tính Đảng. Tính Đảng là một nguyên tắc trong hoạt động nghiên cứu, giảng dạy các môn lý luận đòi hỏi người giảng dạy phải tuân theo, vì nó là vũ khí để đấu tranh tư tưởng và đấu tranh chính trị. Nói đến tính chính trị là nói đến là nói đến tư tưởng, nói đến sự lãnh đạo của Đảng là quan điểm, lập trường. Giảng viên phải đứng trên lập trường, quan điểm giai cấp công nhân để nghiên cứu, giảng dạy lý luận; đứng trên lập trường lý luận và phương pháp luận của chủ nghĩa Mác – Lênin; phục tùng tổ chức và giữ vững nguyên tắc phát ngôn của Đảng.
Tôn trọng khách quan của lịch sử, sự thật lịch sử và phải trung thành với lịch sử. Giảng viên phải sử dụng phương pháp nghiên cứu khoa học, năng lực tư duy khoa học, thái độ vô tư, công bằng trong đánh giá và phải có trách nhiệm trước lịch sử, trước sự tiến bộ của khoa học: bảo vệ chân, thiện, mỹ. Đấu tranh phê phán, loại bỏ những quan điểm phản động xuyên tạc, chống đối của các thế lực thù địch. Trong mối quan hệ giữa tính Đảng và tính khoa học thì tính Đảng phải đặt lên hàng đầu, vì tính Đảng nó phục vụ cho sự nghiệp chính trị của nhân dân.

       Như vậy, đổi mới phương pháp giảng dạy lý luận là trên cơ sở phương pháp truyền thống, chúng ta kế thừa, phát huy mặt tích cực, khắc phục mặt hạn chế bắng cách kết hợp phương pháp dạy học truyền thống với phương pháp hiện đại, sử dụng các phương tiện kỹ thuật hiện đại vào bài giảng, phát huy tính tích cực, chủ động sán tạo của học viên, nâng cao chất lượng và hiệu quả đào tạo của nhà trường. Vấn đề đổi mới luôn đặt ra trong chương trình, nhiệm hàng năm của nhà trường, song điều quan trọng nhất, giữ vai trò quyết định thành công vẫn là người giảng viên. Giảng viên là người trang bị phương pháp, phương hướng cho người học, nói cách khác là giảng viên trang bị cho học viên cái cần để họ tự câu lấy cá.
 
      Chỉ khi nào bài giảng của các thầy đi sâu vào thực tiễn sinh động, trả lời thiết thực cho các vấn đề của cuộc sống đặt ra một cách sinh động, quán triệt tư tưởng Hồ Chí Minh, học tập phong cách diễn giảng Hồ Chí Minh coi đó là nhiệm vụ và con đường nâng cao chất lượng, hiệu quả hoạt động của người giảng viên lý luận chính trị, thì bài giảng mới được coi là thành công, mới thực hiện tốt nhiệm vụ chính trị của mình là tạo ra một đội ngũ cán bộ ba rộng đó là : có tầm mắt rộng, suy nghĩ rộng, tấm lòng rộng mà đảng ta đang dày công xây dựng.

Bản quyền thuộc về Trường Chính trị  tỉnh Gia Lai
 


Địa chỉ: 58 Lê Thánh Tôn - TP.Pleiku - tỉnh Gia Lai - Điện thoại: 059 3824 369
Trưởng ban biên tập: Tiến sĩ Nguyễn Thái Bình - Hiệu trưởng trường Chính trị tỉnh Gia Lai  
Phát triển bởi Trung tâm Công nghệ thông tin và Truyền thông Gia Lai